Tom schrijft: Welke bril heb jij op?

25 februari 2014

Een frame is een bril waardoor je de wereld om je heen bekijkt. Hoe kan je je bewust worden van welke bril je op hebt? Dit ben ik proberen na te gaan in de eerste weken van mijn stage bij Taalstrategie.

Welke waarden vind je belangrijk?

Welke krant lees je bijvoorbeeld? Wat is jouw favoriete politieke partij? Had Plasterk volgens jou moeten aftreden? Antwoorden op deze vragen laten iets zien over de waarden die jij belangrijk vindt. Waarden als gelijkheid, vrijheid, eerlijkheid staan aan de basis van een frame. Zo velt een frame vaak een moreel oordeel: een minister die liegt die moet toch aftreden? Een politicus mag niet liegen; Plasterk mag dat dus ook niet en daarom is het belachelijk dat hij aanblijft.

Wat is mijn bril?

Mijn naam is Tom Faber. Ik heb in Rotterdam een Bachelor in Internationale Bedrijfskunde behaald en volg nu mijn Master in Taalbeheersing – of beter gezegd retorica – in Leiden. Ik ben opgegroeid in Twente met ouders die de Volkskrant lezen, graag naar de publieke omroep kijken en een passie voor cultuur hebben. Na mijn middelbare school vertrok ik voor een jaar naar de Verenigde Staten. Presteren en vooruit komen was daar het advies: ‘alles eruit halen wat erin zit.’ Met die instelling ben ik in – geen woorden, maar daden – Rotterdam gaan studeren. Tel daar nog een christelijke studentenvereniging bij en dat is een eerste overzicht van de omgeving die mij als mens en student bewust en onbewust heeft gevormd.


Wat ik probeer te laten zien met deze korte levensloop is dat om inzichtelijk te krijgen wat jouw bril is, het van belang is om te weten welke waarden de bronnen van informatie die jij tot je neemt onderschrijven. Of je het NOS-journaal en het NRC raadpleegt of nu.nl en de Telegraaf, dat maakt een verschil. Wat jouw vrienden belangrijk vinden, ga jij ook belangrijk vinden. Ook de cultuur van het bedrijf waar je werkt gaat zich langzaam verinnerlijken.

Wat is jouw bril?

Hoe kom je nu achter de bril die je zelf op hebt? De bewustwording van deze bril vindt volgens mij plaats door uit je comfortzone te stappen en je blikveld te verruimen. De komende weken ga ik in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen de Telegraaf goed bestuderen. Ik ben benieuwd wie ik dan zie als ik over een paar weken opnieuw in de spiegel kijk. Ik hoop dat ik, als bij een nieuwe bril waar ik aan moet wennen, de randen van mijn bril weer ga zien en zo ga ontdekken wat de beperkingen van mijn denkraam zijn.

Deel dit artikel:

Andere artikelen

Framinganalyse: de frames rond de begroting

1 september 2026
Er werd de afgelopen dagen achter de schermen in Den Haag weer flink geknokt. Niet alleen om de inhoud van de begroting, maar ook om de beeldvorming daaromheen. Minderheidscoalitiepartners VVD, D66 en CDA waren het namelijk niet bepaald met elkaar eens. En dan wordt het vraagstuk ineens tweeledig: wat gaan we doen en hoe wordt deze 'handreiking' geframed in de buitenwereld? Wie wint en wie verliest? Ik analyseer in dit artikel de framingdynamiek. Zonder inhoud kan het alleen over het beeld gaan We weten nog weinig over de inhoud van de afspraken. Dat gaat eerst langs de Raad van State. Voor de media (en voor ons) blijft er dan niets anders over dan doorpraten over hoe de verhoudingen in de coalitie ervoor staan. Dat verdient meteen een kleine time-out, want wie de inleiding van dit artikel herleest, ziet dat ik zelf ook een duit in het zakje doe. Door strijdmetaforen (geknokt, winnaars & verliezers) en door te herhalen dat er sprake zou zijn van een handreiking, geef ik je als lezer een kader mee dat allesbehalve kleurloos is. Taal is nu eenmaal nooit neutraal. Dus laten we kijken hoe de media over dit nieuwsfeit berichten. Omdat het nog niet over de inhoud kan gaan, verschuift de berichtgeving automatisch naar het proces als een soort horse race journalism. Welke frames levert dat op? De afdronk: onderhandelen met pijn, moeite en schijnresultaat Media zijn niet mals. De Volkskrant kopt: 'Coalitie sluit begrotingsakkoord met zichzelf, maar oppositie wacht af'. In de inleiding schrijven ze verder: ' Alle geforceerde opgewektheid voor de tv-camera's kon niet verhelen dat tijdens het overleg op Heinens ministerie de messen op tafel lagen'. De Telegraaf is iets milder: 'Kras op blazoen minderheidskabinet na moeizame Prinsjesdag-deal' , koppen ze. Het AD gebruikt een aardige vergelijking om het proces te duiden: 'Een compleet debacle is afgewend, het is een fotofinish geworden'. Qua framing lijken media behoorlijk eensgezind: het rommelt in het kabinet en daarmee maken ze hun lastige positie alleen maar lastiger. Maar daarmee is de kous nog niet af. Wat alle media er namelijk bij vermelden, is dat dit akkoord er eigenlijk al veel eerder had moeten liggen. Met een minderheidskabinet moet je aankloppen bij de oppositie om je plannen uitgevoerd te krijgen en dat proces had dus sneller kunnen verlopen. Oftewel: een pijnlijke vertraging die de onderhandelingspositie met de oppositie ondermijnt. Hoe framen de hoofdrolspelers het zelf? Wat zet je tegenover deze strijdretoriek? In de reacties van de betrokkenen zie je twee strategieën terug. De eerste is reframen. Dat doen Jetten (D66) en Heinen (VVD). Jetten spreekt van 'een beetje wrijving' . Hij gaat dus deels mee in het beeld van strijd, maar buigt de conclusie om: wrijving geeft juist glans. Oftewel, stevig onderhandelen is goed, zolang je eruit komt. Wel doet hij een mea culpa over hoe dit eruit heeft gezien voor de buitenwereld: 'We gaan nog lessen trekken en kijken hoe het de volgende keer strakker kan'. Eelco Heinen gaat nog een stap verder in zijn reframe: ' Het heeft ons dichter bij elkaar gebracht, omdat je elkaar in die nachten met pittige discussies veel beter leert kennen. Ik denk dat dit het team nog sterker heeft gemaakt'. Het was dus juist goed dat het zo ging, aldus de minister van Financiën. Beide heren kiezen er niet voor om het conflict te ontkennen, maar om het in een nieuw daglicht te plaatsen. De tweede strategie is de aandacht verleggen. CDA-leider Bontenbal legt de focus op het doel van de onderhandelingen: dat was om tot 'een goede handreiking naar de oppositie te komen. Ik denk dat dat gelukt is' . Deze strategie werkt vaak goed, omdat het brein aandacht geeft aan wat op dat moment concreet wordt benoemd. Maar de slimme zet van Bontenbal wordt niet beloond. Terwijl ik dit artikel schrijf, wordt duidelijk dat een deel van de plannen is gelekt. Belangrijke oppositiepartij PRO laat daarover meteen weten: 'totaal niet onder de indruk'. De strijd om het framen van deze begrotingsdeal is nog maar net begonnen. De messen worden geslepen voor de Algemene Beschouwingen volgende week.

Kun je wel authentiek framen?

16 juni 2026
Het wordt me vaak gevraagd: hoe authentiek ben je nog als je een hele framingstrategie voorbereidt bij een ontwikkeling of rondom een bepaald thema dat je aan het hart gaat? Met name als mensen die strategie in een toespraak of presentatie gaan verwerken, voelt dit als een gevoelige kwestie. Maar is het dat ook? Dat hoeft gelukkig helemaal niet. 

Van chaos naar campagne: hoe partijen de val van het kabinet framen

6 juni 2025
Kabinet-Schoof is gevallen. De PVV stapte eruit, en daarmee kwam er abrupt een einde aan een samenwerking die in de beeldvorming vooral het label ‘moeizaam’ kreeg. Wat volgde: nieuwsbrieven en reacties van vrijwel alle partijen. Sommigen verontwaardigd, anderen opgelucht, bijna allemaal klaar om zichzelf opnieuw aan de kiezer te presenteren. In die mails zit meer dan een eerste reactie. Ze zijn het begin van een nieuw verhaal. Een poging om richting te geven aan wat er is gebeurd en vooral aan wat er nú moet gebeuren. Wie is verantwoordelijk? Wie heeft gefaald? En wie kan het land nu wél vooruithelpen?