Tom schrijft: Lachende premier Rutte

17 maart 2014

Vandaag siert Mark Rutte de voorpagina van nu.nl met zijn alom bekende glimlach. Met recht, want hij krijgt van de nieuwssite onverdeelde aandacht en ruimte om zijn frames voor de verkiezingen te etaleren.

In een lang interview met de politieke redacteur van nu.nl ziet Rutte kans om het thema 'veiligheid' onder de aandacht te brengen en daarnaast om de VDD af te zetten tegen de PVV, een tegenstander die maar op twee plaatsen meestrijdt in de gemeenteraadsverkiezingen van woensdag.


In het interview zet Rutte de VVD neer als rechts en de PVV als onderdeel van een links blok: ‘Het linkse blok is groter geworden, want de PVV is toegetreden. De partij van Wilders is definitief vertrokken uit het rechtse kamp. Die trend zag je al, maar het is goed om te realiseren dat als je rechts wilt stemmen je bij de VVD uitkomt. Als je kijkt naar het financieel-economische programma van de PVV is dat natuurlijk heel erg links.’

Waarom afzetten tegen de PVV?

Waarom doet Rutte dit? Woensdag zijn de verkiezingen en de PVV doet alleen in Den Haag en Almere mee. Waarom zou je dan de verschillen met deze partij willen illustreren? Volgens mij omdat de lage deelname van de PVV inhoudt dat er in bijna geen enkele gemeente coalitievorming met de PVV plaats gaat vinden. Met andere woorden, er is geen risico: op dit moment is er voor Rutte geen geschiktere partij om kritisch over te zijn. Een grotere concurrent voor woensdag is waarschijnlijk eerder D66, maar daar wordt met een geen woord over gerept. Door zich af te zetten tegen de PVV creëert Rutte nieuws en een plaats om zijn eigen programma (‘Houd koers, ga niet experimenteren.’) te promoten.


Wat Rutte doet is de VVD rechtser over te laten komen door de PVV weg te zetten als links. Zo noemt Rutte de PVV zelfs ‘linkser dan de SP’. Dit is opvallend. In aanloop naar woensdag vinden beide partijen veiligheid namelijk een belangrijk thema. Zo kom ik in mijn eigen stad vaak de volgende VVD-poster tegen: ‘Rotterdam is van u en niet van criminelen.’ en is de PVV eveneens uitgesproken voor veiligheid (en tegen Marokkanen). Die overeenkomst op het gebied van veiligheid wordt door Rutte uitgebreid benadrukt om zijn eigen verhaal te vertellen over veiligheid en door middel van het stijlfiguur de praeteritio  – zeggen iets niet te zeggen en iets zo tóch zeggen – bekritiseert hij in één klap de PVV: ‘Ik ga er verder niks over zeggen. Er zijn natuurlijk problemen met Nederlanders met een Marokkaanse achtergrond. Maar je lost de problemen niet op door mensen over één kam te scheren.’

Het VVD-verhaal vertellen

Koers houden. Dit beeld wil de VVD graag schetsen: geen discussie over de moeilijkheden nu in het beleid, maar een blik gericht op de toekomst waarin het beter gaat. Geen experimenten. Onze minister-president pakt in dit interview de mogelijkheid om kiezers aan te sporen VVD te stemmen met beide handen aan.


Één uitspraak van de premier is echter meer ambigu. Over de hervormingen van zijn partij meldt hij: ‘Er is een steeds kleine groep partijen die steun geeft aan dat VVD-beleid. Dus je merkt dat op rechts de lucht ijler wordt, dat daar minder partijen zitten.’


Volgens mij kan deze uitspraak op verschillende manieren geïnterpreteerd worden. Een rechts publiek hoort hier waarschijnlijk de noodzaak om de VDD te blijven steunen om vooral het rechtse gedachtegoed in de politiek te behouden. Een linkse luisteraar, aan de ander kant, ziet wellicht bevestiging in een veranderende koers naar links. Er wordt aan rechts getwijfeld en afhankelijk van je eigen waardepatroon vind je dat bemoedigend of bedreigend (of vrij oninteressant).


Wat had Rutte hier beter kunnen doen? De metafoor met ijle lucht is niet voor iedereen gemakkelijk te begrijpen. Een uitspraak als ‘om die koers te behouden is er wel een rechtse kapitein nodig in de vorm van de VVD’ zou meer duidelijkheid hebben geschept.



Overigens meldde Diederik Samsom ook dat hij het niet eens was met de uitspraken van onze minister-president: ‘De PVV is zo rechts als een richel.’ Geert Wilders reageerde op Twitter als volgt: ‘Karl Marx zou zijn vingers aflikken bij die belastingverhogingen van je Mark.’ Tot slot: het blijft de vraag wie op deze manier nu de meeste aandacht genereert. Geert Wilders en zijn PVV zijn vandaag opnieuw belangrijk onderwerp van gesprek. Dus wie lacht er nu eigenlijk het laatst?

Deel dit artikel:

Andere artikelen

Framinganalyse: de frames rond de begroting

1 september 2026
Er werd de afgelopen dagen achter de schermen in Den Haag weer flink geknokt. Niet alleen om de inhoud van de begroting, maar ook om de beeldvorming daaromheen. Minderheidscoalitiepartners VVD, D66 en CDA waren het namelijk niet bepaald met elkaar eens. En dan wordt het vraagstuk ineens tweeledig: wat gaan we doen en hoe wordt deze 'handreiking' geframed in de buitenwereld? Wie wint en wie verliest? Ik analyseer in dit artikel de framingdynamiek. Zonder inhoud kan het alleen over het beeld gaan We weten nog weinig over de inhoud van de afspraken. Dat gaat eerst langs de Raad van State. Voor de media (en voor ons) blijft er dan niets anders over dan doorpraten over hoe de verhoudingen in de coalitie ervoor staan. Dat verdient meteen een kleine time-out, want wie de inleiding van dit artikel herleest, ziet dat ik zelf ook een duit in het zakje doe. Door strijdmetaforen (geknokt, winnaars & verliezers) en door te herhalen dat er sprake zou zijn van een handreiking, geef ik je als lezer een kader mee dat allesbehalve kleurloos is. Taal is nu eenmaal nooit neutraal. Dus laten we kijken hoe de media over dit nieuwsfeit berichten. Omdat het nog niet over de inhoud kan gaan, verschuift de berichtgeving automatisch naar het proces als een soort horse race journalism. Welke frames levert dat op? De afdronk: onderhandelen met pijn, moeite en schijnresultaat Media zijn niet mals. De Volkskrant kopt: 'Coalitie sluit begrotingsakkoord met zichzelf, maar oppositie wacht af'. In de inleiding schrijven ze verder: ' Alle geforceerde opgewektheid voor de tv-camera's kon niet verhelen dat tijdens het overleg op Heinens ministerie de messen op tafel lagen'. De Telegraaf is iets milder: 'Kras op blazoen minderheidskabinet na moeizame Prinsjesdag-deal' , koppen ze. Het AD gebruikt een aardige vergelijking om het proces te duiden: 'Een compleet debacle is afgewend, het is een fotofinish geworden'. Qua framing lijken media behoorlijk eensgezind: het rommelt in het kabinet en daarmee maken ze hun lastige positie alleen maar lastiger. Maar daarmee is de kous nog niet af. Wat alle media er namelijk bij vermelden, is dat dit akkoord er eigenlijk al veel eerder had moeten liggen. Met een minderheidskabinet moet je aankloppen bij de oppositie om je plannen uitgevoerd te krijgen en dat proces had dus sneller kunnen verlopen. Oftewel: een pijnlijke vertraging die de onderhandelingspositie met de oppositie ondermijnt. Hoe framen de hoofdrolspelers het zelf? Wat zet je tegenover deze strijdretoriek? In de reacties van de betrokkenen zie je twee strategieën terug. De eerste is reframen. Dat doen Jetten (D66) en Heinen (VVD). Jetten spreekt van 'een beetje wrijving' . Hij gaat dus deels mee in het beeld van strijd, maar buigt de conclusie om: wrijving geeft juist glans. Oftewel, stevig onderhandelen is goed, zolang je eruit komt. Wel doet hij een mea culpa over hoe dit eruit heeft gezien voor de buitenwereld: 'We gaan nog lessen trekken en kijken hoe het de volgende keer strakker kan'. Eelco Heinen gaat nog een stap verder in zijn reframe: ' Het heeft ons dichter bij elkaar gebracht, omdat je elkaar in die nachten met pittige discussies veel beter leert kennen. Ik denk dat dit het team nog sterker heeft gemaakt'. Het was dus juist goed dat het zo ging, aldus de minister van Financiën. Beide heren kiezen er niet voor om het conflict te ontkennen, maar om het in een nieuw daglicht te plaatsen. De tweede strategie is de aandacht verleggen. CDA-leider Bontenbal legt de focus op het doel van de onderhandelingen: dat was om tot 'een goede handreiking naar de oppositie te komen. Ik denk dat dat gelukt is' . Deze strategie werkt vaak goed, omdat het brein aandacht geeft aan wat op dat moment concreet wordt benoemd. Maar de slimme zet van Bontenbal wordt niet beloond. Terwijl ik dit artikel schrijf, wordt duidelijk dat een deel van de plannen is gelekt. Belangrijke oppositiepartij PRO laat daarover meteen weten: 'totaal niet onder de indruk'. De strijd om het framen van deze begrotingsdeal is nog maar net begonnen. De messen worden geslepen voor de Algemene Beschouwingen volgende week.

Kun je wel authentiek framen?

16 juni 2026
Het wordt me vaak gevraagd: hoe authentiek ben je nog als je een hele framingstrategie voorbereidt bij een ontwikkeling of rondom een bepaald thema dat je aan het hart gaat? Met name als mensen die strategie in een toespraak of presentatie gaan verwerken, voelt dit als een gevoelige kwestie. Maar is het dat ook? Dat hoeft gelukkig helemaal niet. 

Van chaos naar campagne: hoe partijen de val van het kabinet framen

6 juni 2025
Kabinet-Schoof is gevallen. De PVV stapte eruit, en daarmee kwam er abrupt een einde aan een samenwerking die in de beeldvorming vooral het label ‘moeizaam’ kreeg. Wat volgde: nieuwsbrieven en reacties van vrijwel alle partijen. Sommigen verontwaardigd, anderen opgelucht, bijna allemaal klaar om zichzelf opnieuw aan de kiezer te presenteren. In die mails zit meer dan een eerste reactie. Ze zijn het begin van een nieuw verhaal. Een poging om richting te geven aan wat er is gebeurd en vooral aan wat er nú moet gebeuren. Wie is verantwoordelijk? Wie heeft gefaald? En wie kan het land nu wél vooruithelpen?