Leestips voor overtuigingsfanaten

22 december 2016

Echte vakidioten verslinden het liefst boeken van andere vakidioten. Dus we zijn altijd op zoek naar inspirerende literatuur over framing, beïnvloeding, taalbeheersing en presenteren. Een aantal parels van de afgelopen tijd die we met veel plezier gelezen hebben delen we hier graag.


Draaiboek gedragsverandering – Sander Hermsen en Reint Jan Renes

De ondertitel van dit vlotte, concrete en behapbare boek is ‘de psychologie van beïnvloeding begrijpen en gebruiken’. Klinkt goed en gelukkig is het dat ook. De auteurs laten via herkenbare voorbeelden de keiharde realiteit zien dat het behoorlijk lastig is om anderen (en jezelf!) tot ander gedrag te manen. Met een goed beargumenteerde boodschap red je het meestal gewoon niet. Ze bespreken vijf ingangen (gewoontes & impulsen, weten & vinden, zien & beseffen, willen & kunnen en doen & blijven doen) die je kunt gebruiken om mensen te beïnvloeden en zijn nuchter over wat je er van moet verwachten. Wat we hadden gehoopt te vinden in dit boek, maar niet tegenkwamen, is een praktisch werkplan. In andere publicaties van Hermsen & Renes was dat er wel. Gelukkig wordt dat helemaal goedgemaakt door de aansprekende en actuele voorbeelden die het boek heel toepasbaar maken. Hoewel wetenschappers er zo nu en dan een handje van hebben om dingen nodeloos ingewikkeld te maken, doen deze heren daar gelukkig niet aan mee. En met 155 pagina’s vlieg je er ook echt zó doorheen!

I is an other – James Geary

Vreemde titel, briljant boek. De ondertitel heb je hard nodig om te snappen waarom we dit van harte aanbevelen: ‘The Secret Life of Metaphor and How It Shapes the Way We See the World’. Aha, het gaat over metaforen! De metafoor is misschien wel de mooiste (en meest beïnvloedende!) talige krachtpatser die er is. Scherp zijn op beeldspraak is van groot belang als je je taal écht voor je wilt laten werken. In dit boek beschouwt Geary de kracht van de metafoor vanuit allerlei verschillende kanten, zoals hun rol in de politiek, wetenschap, psychologie, marketing en innovatie. Het boek staat vol met fantastische voorbeelden en Geary schrijft met veel humor en aansprekende anekdotes. Dit boek is een warm bad na een gure, verregende fietstocht. De eerste oliebol op oudejaarsavond. De opluchting die je voelt als iemand blijkt een oplader voor jouw lege telefoon bij zich te hebben. Je snapt ‘t: een aanrader voor iedereen met liefde voor taal, al is het maar een klein beetje.

Fan-tas-tisch om hier te zijn – Christine Liebrecht

De belofte die Liebrecht doet is niet mis, namelijk: verbeter je taalgebruik. Ze bespreekt 20 ‘taalversterkers’ in dit boek op hoog tempo, oftewel manieren om je boodschap effectiever te maken. Dit boekje is een gepopulariseerde samenvatting van haar promotieonderzoek op dit gebied. Niet tot onze verbazing en wel tot ons genoegen staan ‘framing’, ‘metaforen’ en ‘subjectiveren’ erin opgenomen als hele effectieve taalversterkers. Het is een leuk verzamelwerk waaruit je inspiratie kunt halen, mede dankzij de vele voorbeelden uit het politieke en publieke domein. Als je taalfanaat bent, zal de inhoud je grotendeels bekend voorkomen. Maar het is wel gewoon leuk en goed geschreven en dat maakt ‘m zeer de moeite waard.

Deel dit artikel:

Andere artikelen

1 september 2026
Er werd de afgelopen dagen achter de schermen in Den Haag weer flink geknokt. Niet alleen om de inhoud van de begroting, maar ook om de beeldvorming daaromheen. Minderheidscoalitiepartners VVD, D66 en CDA waren het namelijk niet bepaald met elkaar eens. En dan wordt het vraagstuk ineens tweeledig: wat gaan we doen en hoe wordt deze 'handreiking' geframed in de buitenwereld? Wie wint en wie verliest? Ik analyseer in dit artikel de framingdynamiek. Zonder inhoud kan het alleen over het beeld gaan We weten nog weinig over de inhoud van de afspraken. Dat gaat eerst langs de Raad van State. Voor de media (en voor ons) blijft er dan niets anders over dan doorpraten over hoe de verhoudingen in de coalitie ervoor staan. Dat verdient meteen een kleine time-out, want wie de inleiding van dit artikel herleest, ziet dat ik zelf ook een duit in het zakje doe. Door strijdmetaforen (geknokt, winnaars & verliezers) en door te herhalen dat er sprake zou zijn van een handreiking, geef ik je als lezer een kader mee dat allesbehalve kleurloos is. Taal is nu eenmaal nooit neutraal. Dus laten we kijken hoe de media over dit nieuwsfeit berichten. Omdat het nog niet over de inhoud kan gaan, verschuift de berichtgeving automatisch naar het proces als een soort horse race journalism. Welke frames levert dat op? De afdronk: onderhandelen met pijn, moeite en schijnresultaat Media zijn niet mals. De Volkskrant kopt: 'Coalitie sluit begrotingsakkoord met zichzelf, maar oppositie wacht af'. In de inleiding schrijven ze verder: ' Alle geforceerde opgewektheid voor de tv-camera's kon niet verhelen dat tijdens het overleg op Heinens ministerie de messen op tafel lagen'. De Telegraaf is iets milder: 'Kras op blazoen minderheidskabinet na moeizame Prinsjesdag-deal' , koppen ze. Het AD gebruikt een aardige vergelijking om het proces te duiden: 'Een compleet debacle is afgewend, het is een fotofinish geworden'. Qua framing lijken media behoorlijk eensgezind: het rommelt in het kabinet en daarmee maken ze hun lastige positie alleen maar lastiger. Maar daarmee is de kous nog niet af. Wat alle media er namelijk bij vermelden, is dat dit akkoord er eigenlijk al veel eerder had moeten liggen. Met een minderheidskabinet moet je aankloppen bij de oppositie om je plannen uitgevoerd te krijgen en dat proces had dus sneller kunnen verlopen. Oftewel: een pijnlijke vertraging die de onderhandelingspositie met de oppositie ondermijnt. Hoe framen de hoofdrolspelers het zelf? Wat zet je tegenover deze strijdretoriek? In de reacties van de betrokkenen zie je twee strategieën terug. De eerste is reframen. Dat doen Jetten (D66) en Heinen (VVD). Jetten spreekt van 'een beetje wrijving' . Hij gaat dus deels mee in het beeld van strijd, maar buigt de conclusie om: wrijving geeft juist glans. Oftewel, stevig onderhandelen is goed, zolang je eruit komt. Wel doet hij een mea culpa over hoe dit eruit heeft gezien voor de buitenwereld: 'We gaan nog lessen trekken en kijken hoe het de volgende keer strakker kan'. Eelco Heinen gaat nog een stap verder in zijn reframe: ' Het heeft ons dichter bij elkaar gebracht, omdat je elkaar in die nachten met pittige discussies veel beter leert kennen. Ik denk dat dit het team nog sterker heeft gemaakt'. Het was dus juist goed dat het zo ging, aldus de minister van Financiën. Beide heren kiezen er niet voor om het conflict te ontkennen, maar om het in een nieuw daglicht te plaatsen. De tweede strategie is de aandacht verleggen. CDA-leider Bontenbal legt de focus op het doel van de onderhandelingen: dat was om tot 'een goede handreiking naar de oppositie te komen. Ik denk dat dat gelukt is' . Deze strategie werkt vaak goed, omdat het brein aandacht geeft aan wat op dat moment concreet wordt benoemd. Maar de slimme zet van Bontenbal wordt niet beloond. Terwijl ik dit artikel schrijf, wordt duidelijk dat een deel van de plannen is gelekt. Belangrijke oppositiepartij PRO laat daarover meteen weten: 'totaal niet onder de indruk'. De strijd om het framen van deze begrotingsdeal is nog maar net begonnen. De messen worden geslepen voor de Algemene Beschouwingen volgende week.
16 juni 2026
Het wordt me vaak gevraagd: hoe authentiek ben je nog als je een hele framingstrategie voorbereidt bij een ontwikkeling of rondom een bepaald thema dat je aan het hart gaat? Met name als mensen die strategie in een toespraak of presentatie gaan verwerken, voelt dit als een gevoelige kwestie. Maar is het dat ook? Dat hoeft gelukkig helemaal niet. 
6 juni 2025
Kabinet-Schoof is gevallen. De PVV stapte eruit, en daarmee kwam er abrupt een einde aan een samenwerking die in de beeldvorming vooral het label ‘moeizaam’ kreeg. Wat volgde: nieuwsbrieven en reacties van vrijwel alle partijen. Sommigen verontwaardigd, anderen opgelucht, bijna allemaal klaar om zichzelf opnieuw aan de kiezer te presenteren. In die mails zit meer dan een eerste reactie. Ze zijn het begin van een nieuw verhaal. Een poging om richting te geven aan wat er is gebeurd en vooral aan wat er nú moet gebeuren. Wie is verantwoordelijk? Wie heeft gefaald? En wie kan het land nu wél vooruithelpen?