Kun je wel authentiek framen?

Framing is in de eerste plaats een vorm van zelfreflectie

In de eerste plaats wordt het idee dat framing ten koste gaat van authenticiteit vooral gevormd doordat mensen framing vaak zien als een vorm van manipulatie. Terwijl framing onvermijdelijk verbonden is aan taal: je verhalen en woorden zijn nooit neutraal door de keuzes die jij maakt in wat je vertelt, in welke volgorde en in welk verhalend en verbeeldend format. Een framingstrategie ontwerpen is grotendeels een bewuste reflectie op je eigen interne frames: welke mentale en talige kaders gebruik ik zelf om hierover te communiceren? En sluiten die wel voldoende aan op de belevingswereld van de ontvanger? 

Een goede framingstrategie weet een brug te slaan tussen jouw eigen ideeën en die van de ander. En dat betekent dat je eigen ideeën centraal blijven staan, je scherpt ze hooguit aan zodat ze beter begrepen worden. Een goed frame wijkt nooit ver af van jouw eigen inhoud. Dat je deze in andere zinnen verpakt, maakt die inhoud niet minder de jouwe. Als jij je niet meer in het verhaal herkent dat je hebt ontworpen, klopt er immers fundamenteel iets niet. 

Authentiek zijn kan toch niet hetzelfde zijn als ‘onvoorbereid’? 

Laten we even inzoomen op wat ‘authentiek’ eigenlijk is. Als je dat gaat navragen bij mensen, zullen ze hoogstwaarschijnlijk dingen als ‘echt’ en ‘spontaan’ noemen. Dat lijkt een beetje twee kanten van dezelfde munt, maar is dat ook zo? Spontaniteit en oprechtheid zijn in mijn ogen twee verschillende dingen. Authenticiteit gaat over oprechtheid: of je het meent en of je achter je verhaal staat. Een goede voorbereiding tast dat helemaal niet aan. Je kunt iets grondig hebben doordacht én het met elke vezel in je lijf menen. Sterker nog: wie zorgvuldig nadenkt over hoe hij iets wil zeggen, laat juist zien dat hij er serieus mee bezig is. 

Die behoefte aan spontaniteit werkt je daarentegen eerder tégen. Want juist over de dingen die je het meest aan het hart gaan, is het lastig om spontaan de juiste woorden te vinden. In dat eerste denkproces zit dus vaak wat communicatieve onhandigheid: je gebruikt te veel woorden, draait om de hete brij heen, of merkt halverwege een zin dat je de draad kwijt bent. En dat is niet erg, daarom polijsten we juist onze denkprocessen totdat er een krachtige boodschap staat zonder ruis. Het gaat erom dat je het meent, niet dat je boodschap uit het luchtledige lijkt te zijn gekomen. Authenticiteit en voorbereiding zijn dus geen tegenpolen. De een gaat over of je het meent, de ander over hoe goed je het overbrengt. Een goede voorbereiding maakt je dus niet minder authentiek. Het maakt je boodschap wel een stuk krachtiger.

Goed voorbereid ziet er hetzelfde uit als authentiek

Nog een laatste beslommering. Veel sprekers die als heel authentiek worden ervaren, zijn dus helemaal niet spontaan. Ze hebben juist zorgvuldig nagedacht over hun boodschap en deze goed voorbereid. Daar komt vervolgens een boodschap uit die klinkt als een klok en die ze vol overtuiging kunnen brengen. Ik las in het leuke boek Podiumkracht van Tessa van Beest, Renée Broekmeulen en Maria Punch (net uit, tip!) een mooie passage die prachtig aansluit bij mijn gedachten hierover:

“Toen turner Epke Zonderland in 2012 op de Olympische Zomerspelen goud won op de rekstok, had niemand het over authenticiteit. Er was niemand die zei: ‘Wel een beetje jammer dat hij daar zo lang op heeft getraind’. Wij vinden het volstrek logisch dat zo’n prestatie training, techniek en toewijding vraagt. (…) Het ongemak over authenticiteit zit aan jouw kant en niet in de zaal.”

En zo is het maar net. De enige vraag die je wat mij betreft moet stellen is: sta ik achter dit verhaal? En hoe je die inhoud verder aanscherpt en oppoetst, dat gaat niet over authenticiteit, maar over effectiviteit. En daar willen we allemaal meer van, toch?