LEES & LEER MEER

Wat is nudging?

Directe gedragsbeïnvloeding krijg je niet alleen voor elkaar door te sturen met woord en beeld, maar ook door mensen een onbewust duwtje in de goede richting te geven. Zo'n duwtje wordt een 'nudge' genoemd en kent nogal veel uitingsvormen. Onder andere sturen met kleur, geur, (on)aantrekkelijkheid, onze hang naar consistentie, angst voor verlies, pijlen, licht, ingrijpen op gewoontes, keuzearchitectuur, ogen en ga zo maar door! Als je de duwtjes leert herkennen, zie je ze ineens overal. Op kantoor, op straat en online.

Een nudge betekent: 'een duwtje geven'


Nudging (letterlijk: een duwtje geven) is eigenlijk het eigenwijze broertje van framing waarbij het draait om directe gedrags-beïnvloeding. Iemand wordt onbewust naar bepaald gedrag gestuurd zonder dat hij zich beïnvloed voelt. Ideaal voor situaties waarbij mensen zonder het zelf door te hebben in oud of fout gedrag vervallen. Veel van ons gedrag gaat immers vanzelf en onbewust. Juist hier grijp je met een strategisch duwtje op in zodat mensen vanzelf ander gedrag gaan vertonen.

Nudging kun je overal gebruiken


Door nudging in te zetten, krijg je mensen wél in beweging om hun koffiekopjes af te wassen, hun afval te scheiden en je mails te beantwoorden. Ook in de openbare ruimte wordt gretig gebruik gemaakt van nudging om mensen bijvoorbeeld sneller de trap te laten nemen in plaats van de lift, aan te sporen gezondere voedingskeuzes te maken of om stiller te zijn op plekken waar eerder vergeefs om stilte gevraagd werd. Rookplekken? Routing? Gezond gedrag? Geld besparen? Het vraagt niet om uitleg, maar een subtiel duwtje!

Wat is nudging?


Zoals al werd aangekondigd hierboven: nudging is eigenlijk een soort vergaarbak van allerlei onbewuste beïnvloeders die ons gedrag direct sturen. We hebben niet eens door dat we ander gedrag vertonen. De schoonheid van zo’n strategisch ontworpen nudge is dat je iemand dus op een nieuw paadje zet, zonder dat hij of zij zich beïnvloed voelt. Je hoeft dus weinig uit te leggen of te verbieden, maar zorgt met een duwtje voor het juiste gedrag.


Om een slimme nudgingstrategie te ontwikkelen moet je inzicht hebben in welke onbewuste wegen je allemaal kunt bewandelen. Zo kun je nudgen door de zintuigen te beïnvloeden. Maar ook door bepaalde handelingen moeilijker of juist gemakkelijker te maken. Of we kijken naar het weghalen van drempels. Of gamification. We hebben ook allemaal een aantal sociaal-pyschologische vuistregels in ons hoofd waar je op kunt inspelen. Zoals het principe van schaarste of sociaal bewijs. Allemaal subtiele duwtjes. Wat werkt, weet je alleen zeker wanneer je het zorgvuldig test en slim implementeert. Bij het ontwerpen van een nudgingstrategie kijken we dus samen kritisch naar de context en maken we een plan dat precies past bij de situatie.

In dit filmpje laten verschillende koffietentjes zien hoe zij nudging gebruiken om klanten te verleiden tot duurzamer gedrag

Hoe moet je nudgen?

Voor een goede nudgingstrategie heb je een goede dosis creativiteit nodig én genoeg inzicht in welke manieren van onbewuste invloed je allemaal zou kunnen toepassen. In dit artikel schrijf ik over een aantal Nederlandse cases waar nudging echt het verschil kon maken. Een bekende probleemveroorzaker bij het sturen naar nieuw gedrag is de ‘kennisvloek’. In dit artikel vertel ik daar meer over. Waarom doen mensen wat de rest doet? Daar ga ik in het artikel 'Als één schaap over de dam is' op in.


Ik help organisaties met het uitkienen van een slimme nudgingstrategie, maar geef ook workshops en masterclasses om mensen bewust te maken van hoe ze zelf genudged worden én anderen een duwtje in de goede richting kunnen geven. Na zo'n masterclass zie je de beïnvloeding ineens overal!

Interesse in nudging?

Wil je meer leren over nudging? Ik bied keynotes, workshops en trainingen aan om je meer inzicht te geven.

Onze nieuwste artikelen

16 juni 2026
Het wordt me vaak gevraagd: hoe authentiek ben je nog als je een hele framingstrategie voorbereidt bij een ontwikkeling of rondom een bepaald thema dat je aan het hart gaat? Met name als mensen die strategie in een toespraak of presentatie gaan verwerken, voelt dit als een gevoelige kwestie. Maar is het dat ook? Dat hoeft gelukkig helemaal niet. 
6 juni 2025
Kabinet-Schoof is gevallen. De PVV stapte eruit, en daarmee kwam er abrupt een einde aan een samenwerking die in de beeldvorming vooral het label ‘moeizaam’ kreeg. Wat volgde: nieuwsbrieven en reacties van vrijwel alle partijen. Sommigen verontwaardigd, anderen opgelucht, bijna allemaal klaar om zichzelf opnieuw aan de kiezer te presenteren. In die mails zit meer dan een eerste reactie. Ze zijn het begin van een nieuw verhaal. Een poging om richting te geven aan wat er is gebeurd en vooral aan wat er nú moet gebeuren. Wie is verantwoordelijk? Wie heeft gefaald? En wie kan het land nu wél vooruithelpen? 
29 april 2025
Afgelopen weekend kleurde heel Nederland oranje voor de verjaardag van koning Willem-Alexander. Traditiegetrouw werden op de dag voor Koningsdag ook de lintjes uitgereikt aan mensen die een waardevolle bijdrage aan de samenleving hebben geleverd. Deze feestelijke ceremonie had dit jaar voor sommigen een wat bittere nasmaak. Marjolein Faber, minister van Asiel en Migratie, weigerde namelijk haar handtekening te zetten onder de koninklijke onderscheidingen voor vijf vrijwilligers die vluchtelingen hebben geholpen. Volgens Faber gerechtvaardigd: hun werk zou haaks staan op haar beleid. “Ik sta voor een streng asielbeleid, want ik wil de instroom drastisch verlagen en het aantal verblijfsvergunningen beperken” , zo verklaarde ze. 
Meer lezen

Onze nieuwste artikelen

16 juni 2026
Het wordt me vaak gevraagd: hoe authentiek ben je nog als je een hele framingstrategie voorbereidt bij een ontwikkeling of rondom een bepaald thema dat je aan het hart gaat? Met name als mensen die strategie in een toespraak of presentatie gaan verwerken, voelt dit als een gevoelige kwestie. Maar is het dat ook? Dat hoeft gelukkig helemaal niet. 
6 juni 2025
Kabinet-Schoof is gevallen. De PVV stapte eruit, en daarmee kwam er abrupt een einde aan een samenwerking die in de beeldvorming vooral het label ‘moeizaam’ kreeg. Wat volgde: nieuwsbrieven en reacties van vrijwel alle partijen. Sommigen verontwaardigd, anderen opgelucht, bijna allemaal klaar om zichzelf opnieuw aan de kiezer te presenteren. In die mails zit meer dan een eerste reactie. Ze zijn het begin van een nieuw verhaal. Een poging om richting te geven aan wat er is gebeurd en vooral aan wat er nú moet gebeuren. Wie is verantwoordelijk? Wie heeft gefaald? En wie kan het land nu wél vooruithelpen? 
29 april 2025
Afgelopen weekend kleurde heel Nederland oranje voor de verjaardag van koning Willem-Alexander. Traditiegetrouw werden op de dag voor Koningsdag ook de lintjes uitgereikt aan mensen die een waardevolle bijdrage aan de samenleving hebben geleverd. Deze feestelijke ceremonie had dit jaar voor sommigen een wat bittere nasmaak. Marjolein Faber, minister van Asiel en Migratie, weigerde namelijk haar handtekening te zetten onder de koninklijke onderscheidingen voor vijf vrijwilligers die vluchtelingen hebben geholpen. Volgens Faber gerechtvaardigd: hun werk zou haaks staan op haar beleid. “Ik sta voor een streng asielbeleid, want ik wil de instroom drastisch verlagen en het aantal verblijfsvergunningen beperken” , zo verklaarde ze. 
Meer lezen