Cohen: fatsoenlijk, dus niet geschikt?

20 februari 2012

Tijdens de persconferentie waarin Job Cohen aangaf dat hij aftrad als PvdA-leider, regende het tweets met meningen en verklaringen. De tendens op Twitter leek het volgende te zijn: jammer, hij was fatsoenlijk en hij deugde maar daar kom je dus niet ver mee in Den Haag.


@OzcanAkyol tweette bijvoorbeeld: ‘Best wel triest dat iemand niet kan functioneren in zijn politieke functie omdat hij te beschaafd is. #Cohen’. @Maartenfekkers zei: ‘Politiek is blijkbaar geen plek voor fatsoenlijke mensen. #Cohen’. @Edjuhhh betreurt het: ‘Hier zijn we dus beland. Vertrek @Cohen omdat hij te fatsoenlijk was voor onze politiek…#schaamrood’. Burgemeester van der Laan zei het ook in zijn verklaring: ‘Ik vind het verdrietig voor Job. Het raakt me dat een man die zó deugt het in Den Haag niet heeft gered’. Wat is dat toch met die deugdzaamheid? Wat betekent dat voor Cohen? En ook: wat betekent dat voor de PvdA zonder Cohen?

Fatsoen blijkt een slechte eigenschap in de politiek

Fatsoenlijkheid is volgens deze tweeps (en vele anderen) dus een eigenschap die niet compatibel is met politiek leiderschap. Tja, wijsheid achteraf. Want vooraf had niemand dat namelijk verwacht, dat hij té fatsoenlijk zou blijken om succesvol te zijn. Maar tussen de regels door zeggen deze tweeps dus ook (waarschijnlijk onbedoeld) dat de andere succesvolle politici dus minder fatsoenlijkheid en beschaafdheid hebben. Anders zouden ze immers niet succesvol kunnen zijn. Of bedoelen deze tweeps eigenlijk dat de fractiegenoten van Cohen te weinig fatsoen bezitten? Dat blijft in het midden.



Cohen had het in zijn persconferentie overigens zelf niet over dat hij al dan niet te fatsoenlijk, integer of deugdelijk is gebleken. Hij noemde zichzelf ‘onvoldoende effectief’. Wat betekent dat eigenlijk? Dat hij te weinig in de Kamer voor elkaar heeft kunnen krijgen? Of binnen zijn eigen fractie? Dat zijn persoon of zijn verhaal niet effectief genoeg was? Ook dat blijft in het midden. Waar Cohen dus in ieder geval de hand in eigen boezem steekt omdat hij niet effectief genoeg was, framen de tweeps die ik hierboven noemde het als ‘té deugdelijk voor het boevenhol van Den Haag’. Als je het zo framet, heeft Cohen dus niet gefaald, maar heeft de Nederlandse politiek gefaald. Interessant, maar nogal een wankele stelling. Onder andere Roemer wordt immers ook door velen als een fatsoensrakker neergezet.

Zonder Cohen geen deugdelijkheid?

Het feit dat de woorden deugdelijk, integriteit en fatsoenlijk zo vaak vallen is ook nog eens slecht nieuws voor de PvdA. Cohen heeft die waarde namelijk sterk aan zijn persoon weten te koppelen. De PvdA moet nu oppassen dat ze deze belangrijke (maar vaak té vaag ingevulde) waarde niet samen met Cohen verliest. Cohen is fatsoenlijk, maar de PvdA dus niet per se. Als Cohen de deugd van de PvdA is, wat blijft er dan nog van over als hij weg is? Want zo helder is het absoluut niet geframed (theedrinken, zou een welbekende scepticus zeggen). De PvdA-fractie moet de aankomende tijd alle zeilen gaan bijzetten om met een sterk en beeldend verhaal te komen. Anders gaan ze verloren in de machtsstrijd om de nieuwe leider. Misschien moeten ze even inspiratie opdoen bij het CDA. Maar dan niet bij ‘het radicale midden’ aub.

Deel dit artikel:

Andere artikelen

1 september 2026
Er werd de afgelopen dagen achter de schermen in Den Haag weer flink geknokt. Niet alleen om de inhoud van de begroting, maar ook om de beeldvorming daaromheen. Minderheidscoalitiepartners VVD, D66 en CDA waren het namelijk niet bepaald met elkaar eens. En dan wordt het vraagstuk ineens tweeledig: wat gaan we doen en hoe wordt deze 'handreiking' geframed in de buitenwereld? Wie wint en wie verliest? Ik analyseer in dit artikel de framingdynamiek. Zonder inhoud kan het alleen over het beeld gaan We weten nog weinig over de inhoud van de afspraken. Dat gaat eerst langs de Raad van State. Voor de media (en voor ons) blijft er dan niets anders over dan doorpraten over hoe de verhoudingen in de coalitie ervoor staan. Dat verdient meteen een kleine time-out, want wie de inleiding van dit artikel herleest, ziet dat ik zelf ook een duit in het zakje doe. Door strijdmetaforen (geknokt, winnaars & verliezers) en door te herhalen dat er sprake zou zijn van een handreiking, geef ik je als lezer een kader mee dat allesbehalve kleurloos is. Taal is nu eenmaal nooit neutraal. Dus laten we kijken hoe de media over dit nieuwsfeit berichten. Omdat het nog niet over de inhoud kan gaan, verschuift de berichtgeving automatisch naar het proces als een soort horse race journalism. Welke frames levert dat op? De afdronk: onderhandelen met pijn, moeite en schijnresultaat Media zijn niet mals. De Volkskrant kopt: 'Coalitie sluit begrotingsakkoord met zichzelf, maar oppositie wacht af'. In de inleiding schrijven ze verder: ' Alle geforceerde opgewektheid voor de tv-camera's kon niet verhelen dat tijdens het overleg op Heinens ministerie de messen op tafel lagen'. De Telegraaf is iets milder: 'Kras op blazoen minderheidskabinet na moeizame Prinsjesdag-deal' , koppen ze. Het AD gebruikt een aardige vergelijking om het proces te duiden: 'Een compleet debacle is afgewend, het is een fotofinish geworden'. Qua framing lijken media behoorlijk eensgezind: het rommelt in het kabinet en daarmee maken ze hun lastige positie alleen maar lastiger. Maar daarmee is de kous nog niet af. Wat alle media er namelijk bij vermelden, is dat dit akkoord er eigenlijk al veel eerder had moeten liggen. Met een minderheidskabinet moet je aankloppen bij de oppositie om je plannen uitgevoerd te krijgen en dat proces had dus sneller kunnen verlopen. Oftewel: een pijnlijke vertraging die de onderhandelingspositie met de oppositie ondermijnt. Hoe framen de hoofdrolspelers het zelf? Wat zet je tegenover deze strijdretoriek? In de reacties van de betrokkenen zie je twee strategieën terug. De eerste is reframen. Dat doen Jetten (D66) en Heinen (VVD). Jetten spreekt van 'een beetje wrijving' . Hij gaat dus deels mee in het beeld van strijd, maar buigt de conclusie om: wrijving geeft juist glans. Oftewel, stevig onderhandelen is goed, zolang je eruit komt. Wel doet hij een mea culpa over hoe dit eruit heeft gezien voor de buitenwereld: 'We gaan nog lessen trekken en kijken hoe het de volgende keer strakker kan'. Eelco Heinen gaat nog een stap verder in zijn reframe: ' Het heeft ons dichter bij elkaar gebracht, omdat je elkaar in die nachten met pittige discussies veel beter leert kennen. Ik denk dat dit het team nog sterker heeft gemaakt'. Het was dus juist goed dat het zo ging, aldus de minister van Financiën. Beide heren kiezen er niet voor om het conflict te ontkennen, maar om het in een nieuw daglicht te plaatsen. De tweede strategie is de aandacht verleggen. CDA-leider Bontenbal legt de focus op het doel van de onderhandelingen: dat was om tot 'een goede handreiking naar de oppositie te komen. Ik denk dat dat gelukt is' . Deze strategie werkt vaak goed, omdat het brein aandacht geeft aan wat op dat moment concreet wordt benoemd. Maar de slimme zet van Bontenbal wordt niet beloond. Terwijl ik dit artikel schrijf, wordt duidelijk dat een deel van de plannen is gelekt. Belangrijke oppositiepartij PRO laat daarover meteen weten: 'totaal niet onder de indruk'. De strijd om het framen van deze begrotingsdeal is nog maar net begonnen. De messen worden geslepen voor de Algemene Beschouwingen volgende week.
16 juni 2026
Het wordt me vaak gevraagd: hoe authentiek ben je nog als je een hele framingstrategie voorbereidt bij een ontwikkeling of rondom een bepaald thema dat je aan het hart gaat? Met name als mensen die strategie in een toespraak of presentatie gaan verwerken, voelt dit als een gevoelige kwestie. Maar is het dat ook? Dat hoeft gelukkig helemaal niet. 
6 juni 2025
Kabinet-Schoof is gevallen. De PVV stapte eruit, en daarmee kwam er abrupt een einde aan een samenwerking die in de beeldvorming vooral het label ‘moeizaam’ kreeg. Wat volgde: nieuwsbrieven en reacties van vrijwel alle partijen. Sommigen verontwaardigd, anderen opgelucht, bijna allemaal klaar om zichzelf opnieuw aan de kiezer te presenteren. In die mails zit meer dan een eerste reactie. Ze zijn het begin van een nieuw verhaal. Een poging om richting te geven aan wat er is gebeurd en vooral aan wat er nú moet gebeuren. Wie is verantwoordelijk? Wie heeft gefaald? En wie kan het land nu wél vooruithelpen?